Lizozomi

Lizozomi (lisa = razlaganje; soma = telo; organele za varenje) predstavljaju digestivne organele koje imaju ključnu ulogu u ćelijskom odbrambenom mehanizmu. Imaju važnu ulogu u eliminaciji bakterija i drugih mikroorganizama sa mesta infekcije.

Lizozom, elektronska mikroskopija

Lizozom, elektronska mikroskopija

Funkcionisanje ove organele povezano je sa procesima endocitoze i sa procesima sinteze određenih proteina – enzima. Lizozomi su organele koje sadrže hidrolitičke enzime (proteaze, lipaze, nukleaze i dr.) i zahvaljujući njima, lizozomi mogu da razlože gotovo sve ćelijske makromolekule.

Untitled-3

Aktivnost lizozomalnih enzima je kontrolisana od strane lizozomalne membrane koja selektivno propušta različite molekule u lizozome, a ujedno štiti ćeliju od varenja svojim sopstvenim enzimima. Međutim, u posebnim uslovima, propustljivost lizozomalne membrane može da se poveća tako da enzimi izlaze u citosol i počinju sa razlaganjem ćelije, tj. autolizom ćelije.

Lizozomi su prisutni u svim ćelijama osim u eritrocitima. Postoje dve glavne grupe lizozoma:

1. Primarni lizozomi – koji nastaju u zoni Goldžijevog aparata,

2. Sekundarni lizozomi – koji nastaju spajanjem primarnog lizozoma i neke, membranom zaodenute vezikule čiji sadržaj treba da se razloži. Sadržaj vezikula može biti poreklom iz međućelijskog prostora tj. onaj koji se fagocitozom ili pinocitozom unese u ćelju i takve vezikule se nazivaju – fagozomi. Sadržaj vezikule može biti porekolm i iz same ćelije i takve vezikule se nazivaju – autofagozomi ili autofagične vakuole.

lizoz

U sekundarnom lizozomu hidrolitički enzimi razlažu sadržaj do nivoa jona i korisnih malih molekula. Oni napuštaju sekundarni lizozom i prelaze u citoplazmu gde ih ćelija dalje koristi. One supstance koje nisu korisne za ćeliju i koje ne mogu da se razgrade, ostaju u neaktivnom sekundarnom lizozomu, u ćeliji, u vidu – rezidualnog tela. Rezidualna tela mogu biti izbačena iz ćelija, međutim u ćelijama kao što su neuroni, srčano – mišićne ćelije, ćelije jetre, dolazi do nakupljanja velikog broja rezidualnih tela koja trajno ostaju u njima.

PRETHODNA STRANA
Citoplazma i citoplazmatične organele
Svet biologije na Facebook-u

Svet biologije na YouTube-u