Rastenje ćelijskog zida

U toku embrionalnog rasta, mlada biljna ćelija ima tanak zid, a citoplazma gotovo u potpunosti ispunjava njenu unutrašnjost.

Kod rasta biljne ćelije razlikujemo – rastenje plazme i – izduživanje. U nekim organizmima (npr u korenovima), jasno su razdvojene zone porasta plazme i izduživanja ćelija, dok u vrhovima stabla one prelaze jedna u drugu.

I Rastenje plazme

Dolazi do umnožavanja strukturnih delova ćelije. Kod višećelijskih i jednoćelijskih organizama rast plazme je povezan sa deobom ćelije.

II Izduživanje ćelije

Podrazumeva rast ćelijskog zida i volumena ćelije. Izduživanje ćelije nije povezano sa deobom i često kod višećelijskih organizama vodi ka specifičnom diferenciranju ćelije. U stadijumu izduživanja, obim ćelije se brzo uvećava, pri čemu naročito raste vakuola tako da se citoplazma potiskuje uz ćelijske zidove.

Nakon toga, dolazi do rasta površine ćelije, što znači da se i ćelijski zid menja. Ćelijski zid raste zahvaljujući fibrilima celuloze koji obrazuju neku vrstu mreže. Kada ćelija dostigne granični rast, čvorovi ove celulozne mreže postaju čvrsti i više se ne vrši umetanje fibrila.

IZDUZIVANJE

Izduživanje može zahvatiti čitavu površinu ćelije ili samo određene delove zida. Sposobnost izduživanja, odnosno rasta, ima samo primarni zid. Pod dejstvom auksina (biljnog hormona rasta), ćelijski zid “omekšava” – razdvajaju se celulozni fibrili, zid se izdužuje i dolazi do slaganja novih mikrofibrila.

U procesu apozicije (slaganja) celuloznih fibrila, vezuju se i ostale komponente matriksa zida. Kraj rastenja sledi onda kada se od strane ćelije ukaže potreba za izgradnjom sekundarnog ćelijskog zida.

Debljanje ćelijskog zida

Debljanje zida je proces koji se vrši u ćeliji nakon završenog rastenja, a odvija se stvaranjem naslaga sa unutrašnje strane ćelijskog zida. Kod nekih viših biljaka na pojedinim zidovima se obrazuju i tvorevine – cistoliti. Oni se sreću kod predstavnika familije kopriva, duda i sl. Najčešće se obrazuju u epidermisu listova.

Cistolit u epidermisu lista fikusa (Ficus elastica)

Cistolit u epidermisu lista fikusa (Ficus elastica)

Razmena materija između ćelija sa zadebljalim zidovima vrši se preko jamica. U zidovima se u početku nalaze male jamice, koje se debljanjem zida sve više izdužuju pa dobijaju izgled kanala. U mrtvim biljnim elementima (provodnicima vode) četinara, nalaze se opšančene jamice.

PRETHODNA STRANA
Biljna ćelija
Svet biologije na Facebook-u

Svet biologije na YouTube-u