Umnožavanje virusa

Razmnožavanje virusa nema nikakve sličnosti sa razmnožavanjem ćelijskih organizama. Zbog toga se razmnožavanje virusa označava i kao – umnožavanje (replikacija). Proces replikacije virusa vrši se u živoj ćeliji domaćina u 5 faza:

1) Adsorpcija – pripajanje ili pričvršćivanje (adhezija) na ćeliju domaćina. To se dešava tako što virus prepoznaje specifična mesta tzv. receptore na ćeliji domaćina pomoću svojih antireceptora na omotaču ili kapsidu.

Adsorpcija virusa

Adsorpcija virusa

Često se antireceptori virusa nazivaju i ključevima. Oni odgovaraju receptorima ili bravama na ćeliji domaćina, tako da se čitav proces odvija po principu ključ-brava. Ovo čini viruse izbirljivim, odnosno selektivnim, prema određenoj vrsti domaćina.

2) Penetracija – prodiranje virusa u ćeliju. Pored prodiranja u ćeliju domaćina, virus ubacuje i svoj genom tj. nukleinsku kiselinu (DNK ili RNK) u nju. Kod virusa bez omotača i kod nekih virusa sa omotačem, nukleinske kiseline se oslobađaju u citoplazmi ili u jedru ćelije domaćina tako što se kod virusa uklanjaju proteini kapsida. Ovaj proces uklanjanja kapsida zove se – dekapsidacija.

* Kod biljnih virusa procesi adsorpcije i penetracije ne postoje. Biljni virusi ulaze u biljnu ćeliju preko mehaničkih oštećenja tj. povreda ćelijskog zida biljne ćelije.

3) Multiplikacija – umnožavanje virusa u ćeliji domaćina. Stvaraju se (sintetišu) virusni delovi tj. virusne nukleinske kiseline i proteini unutar ćelije domaćina. Nukleinska kiselina virusa se mora umnožiti (replikacija), kako bi budući virusi imali odgovarajući nasledni materijal, a istovremeno se nukleinska kiselina virusa prepisuje (transkripcija) u iRNK (informaciona RNK) koja će omogućiti stvaranje proteinskih delova virusa.

Replikacija RNK virusa obično se odvija u citoplazmi, dok se replikacija DNK virusa obavlja u jedru ćelije. Kada se formira virusna iRNK vrši se stvaranje proteina. Stvaraju se – rani proteini, oni se stvaraju odmah nakon infekcije i imaju ulogu u zaustavljanju (inaktivaciji) metabolizma ćelije domaćina i – kasni proteini koji su gradivni, oni izgrađuju, ulaze u sastav kapsida virusa.

4) Maturacija – sazrevanje virusa. Virusni delovi se sklapaju, formira se nukleokapsid i virion.

Tokom maturacije, pošto su virusi u periodu formiranja, njih ne možemo da detektujemo ni u medijumu ni u inficiranim ćelijama, to se naziva – eklipsa. Period eklipse i maturacije zajedno se naziva – latentni period.

5) Liberacija – oslobađanje virusa. Virusi se oslobađaju u spoljašnju sredinu u cilju infekcije novih ćelija. Animalni virusi se oslobađaju nakon što se ćelija raspadne (dezintegriše) ili pupljenjem kroz ćelijsku membranu (eksturzijom).

ciklus

Put ciklusa umnožavanja virusa zavisi od toga da li je u pitanju virus koji sadrži DNK ili virus koji sadrži RNK, zatim da li postoji dodatni omotač ili ne, da li je inficirana ćelija životinjska, biljna ili je u pitanju bakterija.

PRETHODNA STRANA
Virusi
Svet biologije na Facebook-u

Svet biologije na YouTube-u