O slonovima

Slonovi su najveći kopneni sisari i jedni su među najinteligentnijim vrstama na svetu.

Slonovi pripadaju familiji Elephantidae, to je jedina preživela familija reda Proboscidea. Red proboscidea obuhvata nekoliko izumrlih familija sisara sa surlom, među kojima je i izumrla familija mamuta (Mammutidae).

Mammuthus primigenius

Mammuthus primigenius

Smatra se da je Eritherium najstariji rod proboscidea. Eriterijum je živeo pre 60 miliona godina i on je najmanji i najprimitivniji rođak današnjeg slona.

Eritherium azzouzorum

Eritherium azzouzorum

Nakon eriterijuma živeo je fosfaterijum (Phosphatherium) koji je bio veličine današnje lisice.

Phosphatherium escuillei

Phosphatherium escuillei

Na osnovu fosilnih ostataka utvrđeno je da su oba ova najstarija roda živela tokom geološke epohe Paleocen (pre 66 – 56 miliona godina).

Izumrle familije slonova

Izumrle familije slonova

Danas postoje samo tri vrste slona na svetu.

I Afrički slon (Loxodonta africana) je najveća kopnena životinja i jedna od najinteligentnijih vrsta na svetu. Što se izgleda tiče, za njih je karakteristično da imaju izuzetno velike uši, zbog lakšeg odavanja toplote u afričkim savanama. Oni nemaju znojne žlezde i ne znoje se, pa im uši služe za rashlađivanje. Mužjaci dostižu visinu i do 4 metra, a teški su oko 6.000 kg i u stanju su da pojedu 450 kg vegetacije tokom jednog dana. Ženke su manje, oko 2.5 metra visoke i 3.200 kg teške.

african-elephants-two-species_30651_600x450

Loxodonta africana

Žive u istočnoj, južnoj i zapadnoj Africi grupisani u porodična krda. Za sve slonove je karakteristično da nisu teritorijalne životinje, i neprekidno su u pokretu tražeći hranu koja se sastoji od trava, lišća, grana i kore drveta. Svaka porodica se sastoji od oko 10 ženki, koje su u srodstvu, i njihovih mladunaca. Vođa je obično starija ženka koja se zove – matrijarh, zadužena za ostatak porodice.

Krdo afričkih slonova

Krdo afričkih slonova

Kada dostignu pubertet, mladi mužjaci napuštaju porodicu i formiraju saveze sa drugim mužjacima. Nakon puberteta mužjaci slonova ulaze u period ponašanja poznat kao – mast (musth, must). To je stanje koje nastaje kao posledica povećanja testosterona, praćeno agresivnim ponašanjem i potrebom za većom seksualnom aktivnošću.

Mužjak afričkog slona

Mužjak afričkog slona

II Azijski slon (Elephas maximus), često nazivan i indijski slon, manji je od afričkog i živi u jugoistočnoj Aziji u gustim šumama. Azijski slon ima i manje uši, jer nije izložen visokm temperaturama, kao što je afrički slon u savani. Ženke azijskog slona često nemaju kljove, a ako ih imaju onda su one jako male i jedva vidljive.

Ženka azijskog slona

Ženka azijskog slona – Elephas maximus

Kljove uglavnom služe da zaštite surlu i da oslone surlu na kljove kako bi je odmorili. Kljove služe za kopanje i za manervisanje palih stabala i grana, za obeležavanje stabala i teritorije. Važnu ulogu imaju i kao oružje za napad ili odbranu tokom borbe, kao i za šepurenje pred ženkama ili drugim mužjacima.

Borba i obeležavanje teritorije azijskog slona

Borba i obeležavanje teritorije azijskog slona

Krda nekada čine dve do tri ženke u srodstvu i njihovi mladunci, a nekada se javljaju sezonske agregacije kada krdo broji i do 100 članova.

Krdo azijskog slona

Krdo azijskog slona

Odrasli mužjaci se odvajaju od majki odmah nakon puberteta i nastavljaju samački život ili se privremeno udružuju sa drugim mužjacima.

Mužjak azijskog slona

Mužjak azijskog slona

Utvrđeno je i da su azijski slonovi takođe visoko inteligentni. Sposobni su za kognitivno učenje kao i afrički slonovi, čak ih neki naučnici svrstavaju na nivo sa velikim majmunima u smislu kognitivnih sposobnosti za upotrebu alata i izradu alata. Pokazuju širok spektar složenog ponašanja, uključujući i ono povezano sa igrom i učenjem, tugom i saosećanjem, smisao za humor, samosvest i saradnja sa drugim jedinkama, dobro pamćenje i jezik.

elephant

Poznato je da slonovi komuniciraju i infrazvukom, zvukom niske frekvencije (ispod 20Hz) koji ljudi ne mogu da čuju. Tako slonice komuniciraju međusobno u krdu, i mužjaci pronalaze krda ženki i partnerke za parenje ovim tipom komunikacije. Nedavno su potvrđeni i slučajevi dobro razvijene seizmičke komunikacije (potresna ili zemljotresna komunikacija) među slonovima.

III Afrički šumski slon (Loxodonta cyclotis), nekada se svrstavao u podvrstu afričkog slona, ali od 2010. je zvanično proglašen za posebnu vrstu. On je ujedno i najmanja vrsta slona, ali je treći po redu najveći kopneni sisar na svetu. Živi u tropskim šumama u području reke Kongo. Za razliku od afričkog slona, on ima dužu i užu donju vilicu, manje kljove koje se spuštaju na dole i uši koje su takođe velike ali više okrugle.

Loxodonta cyclotis

Loxodonta cyclotis

Opisan je i tzv. afrički patuljasti slon, za kog se smatralo da je posebna vrsta slona. Međutim, trenutno se ne vode kao zasebna vrsta, jer se smatra da su oni zapravo afrički šumski slonovi koji su manje veličine zbog specifičnih uslova spoljašnje sredine. Otkrivena je takođe i podvrsta azijskog slona na Borneu (Elephas maximus borneensis), koji se isto naziva pigmejskim, patujastim slonom.

Elephas maximus borneensis

Elephas maximus borneensis

PRETHODNA STRANA
Zanimljivosti iz zoologije
Svet biologije na Facebook-u

Svet biologije na YouTube-u